Uğruna savaşlar verilmiş, mutfakta kullandığınız 8 sıradan şey

Onlar, mutfağımızda kullandığımız ve her yerde uygun fiyata bulabileceğimiz malzemeler. Ama her birinin öyle bir hikayesi var ki, okuduklarınıza inanamayacaksınız. Mutfağınızda her gün kullandığınız alelade malzemelere bir de bu gözle bakın.


1Tuz

Her gün kullandığımız tuzun bir zamanlar ne kadar önemli olduğu bilmek insanı şaşırtıyor. Kelimenin kökeni, İngilizce ‘salary’ ve ‘salarium’dan geliyor, Latince tuz parası demek yani askerlere tuz alabilmesi için ödenen para. Bir zamanlar tuz kaynakları o kadar stratejikti ki Romalılar bu kaynakları ele geçirmek için dünyanın altını üstüne getirdi.


2Karabiber

Hindistan’a giden güvenli bir yol keşfedeceğiz diye koskoca bir kıta keşfedildi. Karabiber, etlerin kokmasını engellediği, bozuk yemekleri yenilebilir kıldığı için bir zaman çok değerliydi. Sadece Hindistan’dan gelen bu baharata giden yolun Amerika’yı keşifle sonuçlandığını hepimiz biliyoruz.





3Şeker

Yüzyıllar süren Afrika köleliğinin sebebi çaya koyduğumuz şu basit şeker olduğuna insan hala inanamıyor, değil mi? Eskiden şeker yerine bal kullanılırdı; tatlı yemek soylulara, ağalara, beylere mahsustu. Amerika’nın keşfiyle beraber bir kamıştan çıkan suyun bal gibi tatlı olduğunu farketti Batılılar. Bu kamıştan daha fazla şeker çıkarıp Avrupa’da satmak için köle gibi çalışacak adam lazımdı. İşbirlikçi kabile reisleriyle yaptıkları anlaşmalar sonucu koskoca Afrika kıtası köle kaynağı haline getirildi.


4Kakao

Gene bir Amerika hikayesi. Aztekler kakao tohumlarını para yerine kullanırlardı. Hatta Avrupalarıların yenmeyen, hiç bir işe de yaramayan altın para takıntılarını bir türlü anlamamışlardı, çünkü kakao gibi bir para verken altın sevdası tamamen saçmalıktı. Kakao tohumları öğütülüp şeker kamışı suyuyla tatlandırılarak keyif verici olarak içiliyordu. Avrupalılar bu içeceği katılaştırıp sütle çoğaltarak çikolatayı icat etti.





5Kahve

Bir hikayeye göre, tohumlarını yiyen keçilerin hiperaktif olduğunu farkeden Yemenliler, kahve çekirdeğinden yapılan içecekle uzun geceleri uykusuz ve karnı tok geçirirlermiş. Avrupa’nın Osmanlı aracılığıyla tanıştığı kahve uzunca bir süre sadece Yemen’de yetişmeye devam etmiş. Baba Budan isimli bir Hint-Müslümanı tarafından Hindistan’a tohum halinde kaçırılarak dünyaya yayıldığı söylenmekte. Eski kıta’dan Amerika’ya gidip orada daha iyisi yetişen ender ürünlerden.


6Aluminyum

1860 yılındasınız. Yüce İmparator Napolyon sizi yemeğe davet etti, sofra kuruldu, tabaklar Çin porseleni, çatak ve bıçaklara bakıyorsunuz, o da ne, alüminyumdan! Yoksa siz sıradan bir misafir misiniz? Asla. Napolyon sıradan misafirlerini altın çatal-bıçakla ağırlarmış, çünkü o dönemde alüminyumu filiz halinden metale çevirmek çok pahalı ve zor bir işlemmiş.

Bugün platine yaptığımız muamele gibi yani. Neyse ki sonraki dönemlerde alüminyumun çok basit ve ucuz olarak topraktan çıkarılma teknikleri geliştirilmiş ve sıradan bir metale dönüşmüş. Herhalde sandviçimizi sarmak için alüminyum folyo kullandığımız görse Napolyon kalp krizi geçirirdi.

TIKLA  Baharın habercisi: Survivor 2017 huzurlarınızda

7Haşhaş

Öncelikle bir yanlışı düzeltelim: Haşhaşi değil Haşişi. Haşiş, arapça “Ot” anlamına gelen, “Cannabis Indica” bitkisi, Haşhaş ise Papaver somniferum bitkisinden elde edilen sakızımsı yapışkan madde. Bu madde, afyon yoncasının etrafını saran kabuktan çıkar ve yüksek derece opyat içerir. Opyat çok uzun süre tıbbi amaçlarla (diş ağrısı, baş ağrısı, ameliyat için uyuşturucu) kullanılırken ne olmuşsa Çin’de tütüne karıştırılarak içilir olmuş. Çin Hükümdarı bakmış ki ahali bunu içmekten tarlada çalışamıyor, yasaklamış. Bunun ticaretini yapan İngilizler de Çin’e savaş açmış. Savaşı İngilizler kazanmış, üstüne bir de Hong Kong’u ele geçirmişler.





8Potasyum Nitrat

Süpermarketlerde çiçek çoşturucu olarak kullanılan potasyum nitrat, ortaçağda “güherçile” adıyla bilinirdi. Karbonla yani kömürle karıştırıldığında barut halini alır.

Potasyum nitrat, maden şeklinde kazılarak çıkartılır. İkinci dünya savaşında Almanlar bomba yapımında kullanmak için Hindistan’dan güherçile ithal ederken İngilizlerin ikmal yolunu kesmesi sonucunda bu maddeyi yapay olarak nasıl üretecekleri konusunda kimyacılarını çalıştırmışlar. Neticede “hava”dan -gerçekten havadan- potasyum nitrat yapmanın yolunu bulmuşlar ve dünyanın kaderini değiştirmişler.

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here