Meğer ilk cemre düşmüş haberimiz yok

Bahar ayları yaklaştıkça cemre düştü, cemre düşecek gibi sözleri çok sık duymaya başlarız. İlk cemre ne zaman düşecek? Gerçekten düşen bir şey var mı? Halk arasında çok sık kullanılan cemrenin düşmesi olayı gerçekte nedir? Cemre kelimesi, köken itibariyle Arapça koz, kör kelimelerinden türemiş, Aramice ve Akatça gibi kadim dillerde gomura sözcüğüyle türdeş bir kelime. İşin ilginç yanı,  gumaru da kömür demek. Yani aslında cemre ile kömür kelimeleri aynı anlama sahip diyebiliriz.

İlk cemre ne zaman düşecek?
İlk cemre ne zaman düşecek?

İlk cemre ne zaman düşüyor?

Cemrenin düşmesi aslında fiziksel bir düşmeyi işaret etmez. Baharın gelişinin hava, su ve topraktaki ilk izlerinin başladığı tarihler, cemrenin düşüş günlerine işaret eder. Bu açıdan bakıldığında 19-20 Şubat ilk günleri ilk cemrenin düştüğü tarihtir. İlk cemre hava düşer yani ilk olarak hava ısınmaktadır.

İkinci cemre suya düşer
İkinci cemre suya düşer

İkinci cemrenin ise  27-28 Şubat günlerinde suya düştüğü varsayılır. Toprağa düşen üçüncü cemrenin tarihi ise 6-7 Mart tarihleri olarak bilinmektedir. Bu tarihlerden itibaren artık hava durumunun değişmeye başladığı, günlerin uzadığı ve yerkürenin ısındığını görmeye başlarız. Tabii kuzey yarım kürede yaşayanlar için. Güney yarımkürede yaşayanlar ise biz yaza girerken, kış mevsimine doğru yelken açarlar.

Üçüncü cemre toprağa düşer
Üçüncü cemre toprağa düşer

Eski Türklerde cemre kavramı

Cemreyle ilgili bir başka rivayet ise eski Türklere kadar dayanmaktadır. Türk ve Altay halk kültüründe, cemreye İmere veya Emire adı verilen cinin neden olduğuna inanılır. Söylenceye göre bu cin, ilkbaharda görünüp titrek ışıklar saçarak göğe yükselir. Sonra buzların üzerine düşerek onları eritir. Oradan da yere girer. Bundan sonra ısınmış topraktan buhar yükselir.

Cemre köken itibariyle kömür kelimesiyle kardeştir
Cemre köken itibariyle kömür kelimesiyle kardeştir

Emire baharın gelişini temsil eder. Bulgarlarda Zemire olarak yer alır. Zemre ise Kumuk Türkçesinde nem, buhar gibi anlamlara gelir. Tasavvuftaki kor ve ateş kavramlarının mecazi anlamları vardır. Temizlenmeyi ve yeniden doğuşu temsil eden ateş, aşk kavramının yakıcılığıyla da yakından ilgilidir.

TIKLA  Denize ilk kez giren köpeklerin sevinci görülmeye değer
Cemre, tasavvuftaki aşk ve yanma kavramıyla bağlantılıdır
Cemre, tasavvuftaki aşk ve yanma kavramıyla bağlantılıdır

Azerbaycan Türklerinin yaratılışla ilgili eski inançlarından kaynaklanan ve Nevruz Bayramından önce, yılın son Çarşamba gününde yapılan “boz ayın dört çarşambası”, uygulamasını ifade eden “Cemle” sözcüğü de “Cemre” ile aynı kelimedir. Buradaki “Cemle” de köken olarak “İmir, İmere, Emire” sözcükleriyle bağlantılıdır.

İlk cemre havaya, ikincisi suya, üçüncüsü toprağa düşer
İlk cemre havaya, ikincisi suya, üçüncüsü toprağa düşer

Yani sizin anlayacağınız, cemrenin düşmesi ifadesi Anadolu topraklarında binlerce yıllık bir kökene sahiptir. İlk cemre ne zaman düşecek? Bilinen yaklaşımlara göre 19 veya 20 Şubat’ta. Ancak küresel ısınmayla birlikte mevsimlerin kaydığı da bir gerçek. Belki bu işin uzmanlarının bir araya gelip, havaya, suya ve karaya düşen cemreler için yeni tarihler belirlemesi iyi olacaktır.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here