Dilimizi ne kadar tanıyoruz?

Türkçe ya da Türk dili, batıda Balkanlar’dan başlayıp doğuda Hazar Denizi sahasına kadar konuşulan Altay dillerinden biridir. Yaşı, en eski hesaplara göre 8500 olan Türkçe, bugün yaşayan Dünya dilleri arasında en eski yazılı belgelere sahip olan dildir.

Başta Türkiye olmak üzere eski Osmanlı İmparatorluğu coğrafyasında konuşulan Türkçe, dünyada en fazla konuşulan 5. dildir. Dilimizin bölgelere göre farklı konuşulmasına ağız denir. İşte size birkaç örnek. Yazı dili aynı zamanda İstanbul Türkçesi kabul edilmektedir.

Yazı Dili Batı Rumeli Karadeniz Güneydoğu Ege
gidiyorum gideym/cideym kitéyrım/cideyrum gidirem gidiveyom
ağladığım kadar agladıgım ka’ āladuğum kadar ağladıgım gadar ağladığım gadā
görmüş gürmiş/cürmiş körmiş görmiş görmüş/gȫmüş
güzel kız güzel/cüzel kız küzel kiz gözel gız güzel gız
ne yapacakmış? n’yapacak imiş? n’ābaçāmiş? ne yapcahmış? n’apıvēcēmiş?
yağmura mı bakıyorsun? yagmura mi bakaysın yāmora mi pakayisun? yagmıra mı bagıyorsun yağmıra mı bakıyoñ
koşacağım koşacim/koşacagım koşacağum/koşeceem goşacağam goşçem

 

Tabi dilimize yabancı dillerden gelmiş kelimeler de yok değildir. Özellikle Arapça ve Fransızca kelimeler çoğunlukta olmak üzere 15 bin civarında yabancı kelime olduğu tahmin edilmektedir.

Arapça 6467, Fransızca 5253, Farsça 1359, İngilizce 485 kelimeyle ilk sıralarda yer almaktadır.

İşte size Farsça kelimelerden bir demet;

Sonu “İstan” ile biten tüm kelimeler, (Kabristan, Sırbistan, Kazakistan, Ermenistan)
Gah” ile biten yer isimleri (Güzergah, Karargah), Havuç, Meltem, Sevde, Hastane, Hasta
Çarşamba, Perşembe, Ateş, Asuman,Hande,Banu, Peygamber, Hemşire, Karpuz,Dürbün Peynir,Turşu, Usta

İşte size bir demet Yunanca /Rumca kelime;

 aforoz, ahlat,ahtapot, alay, anafor, anahtar, anason,angarya, balyoz, barbunya, bezelye, biber, bodoslama,bodrum, cımbız, dalyan, defne, demet, dimi,dirgen, domates, efendi, enginar, erkete, fasulye, fener, fesleğen,fidan,fide,filiz ,fire, fırın, fırça, fiske, fistan,fıçı,fışkı, fol, gönder, gönye, gübre, gümrük, güğüm,halat,horon,hoyrat,Hristiyan,huni,ibis,ıhlamur, ilistir, ırgat, iskemle, ıspanak, ıstakoz, istavrit, istavroz, istif, istiridye, ızgara, izmarit, ığrıp, kadırga,kalafat, kalamar, karabiber, karides, karnabahar, kavanoz, kedi,kefal, kerata, kestane, kilise, kiraz, kiremit, kodes, kofana, kofti, kokona, kokoreç,konsolos, kopil, kukla, kukumav kuşu, kulp, kupa, körfez, külüstür, kümes, küpeşte

TIKLA  Kuzey Kutbunu soğutmak için dev klima inşa edilecek

Bir demet Ermenice kelime;

abur-cubur, avanak, godoş, işmar, kaban, madik, madımak, mertek, mor, moruk, mucur, pezevenk, tırtıl, çemiç(dut veya üzüm kurusu)

Kelimeler Türk Dil Kurumu tarafından belirlenmiştir. Pireye kızıp yorgan yakmamak gerekir. Rumlara kızıp körfezde istavrit ızgara yapmamak, ıspanak, karnabahar yememek olmaz.

Yoksa abur-cubur mu yemeliyiz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here